(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.56. అధ్యాయః 056
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
అశ్వత్థాంనా పాండ్యవధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 8-56-0x(4977)(57797)
ప్రోక్తస్త్వయా పూర్వమేవ ప్రవీరో లోకవిశ్రుతః।
న త్వస్య కర్మ సంగ్రామే త్వయా సంజయ కీర్తితం॥ 8-56-1(57798)
తస్య విస్తరశో బ్రూహి ప్రవీరస్యాద్య విక్రమం।
శిక్షాం ప్రభావం వీర్యం చ ప్రమాణం దర్పమేవ చ॥ 8-56-2(57799)
సంజయ ఉవాచ। 8-56-3x(4978)
భీష్మద్రోణకృపద్రౌణికర్ణార్జునజనార్దనాన్।
సమాప్తవిద్యాంధనుషి శ్రేష్ఠాన్యాన్సప్త మన్యసే॥ 8-56-3(57800)
యో హ్యాక్షిపతి వీర్యేణ సర్వానేతాన్మహారథాన్।
న మేనే చాత్మనా తుల్యం కంచిదేవ నరేశ్వరం॥ 8-56-4(57801)
తుల్యతాంద్రోణభీష్మాభ్యామాత్మనో యో న మృష్యతే।
వాసుదేవార్జునాభ్యాం చ న్యూనతాం నైచ్ఛతాత్మని॥ 8-56-5(57802)
స పాండ్యోఽర్థపతిశ్రేష్ఠః సర్వశస్త్రభృతాం వరః।
కర్ణస్యానీకమహనత్పాశహస్త ఇవాంతకః॥ 8-56-6(57803)
తదుదీర్ణరథాశ్వేభం పత్తిప్రవరసంకులం।
కులాలచక్రవద్ధాంతం పాండ్యేనాభ్యాహతం బలాత్॥ 8-56-7(57804)
వ్యశ్వసూతధ్వజరథాన్విప్రయుక్తయుగాన్రథాన్।
సంయగస్తైః శరైః పాండ్యో వాయుర్మేఘానివాక్షిపత్॥ 8-56-8(57805)
ద్విరదాన్ప్రవరారోహాన్విపతాకాయుధధ్వజాన్।
స పాదరక్షానహనద్వజ్రేణాద్రీనివాద్రిహా॥ 8-56-9(57806)
స శక్తిప్రాసతూణీరానశ్వారోహాన్హయానపి।
పులిందఖసబాహ్లీకనిషాదాంధ్రకకుంతలాన్॥ 8-56-10(57807)
దాక్షిణాత్యాంశ్చ భోజాంశ్చ శూరాన్సంగ్రామకర్కశాన్।
విశస్త్రకవచాన్బాణైః కృత్వా పాండ్యోఽకరోద్వ్యసూన్॥ 8-56-11(57808)
చతురంగం బలం బాణైర్నిఘ్నంతం పాండయమాహవే।
దృష్ట్వా ద్రౌణిరసంభ్రాంతమసంభ్రాంతస్తతోఽభ్యయాత్॥ 8-56-12(57809)
ఆభాష్య చైనం మధురమభీతం తమభీతవత్।
ప్రాహ ప్రహరతాం శ్రేష్ఠః స్మితపూర్వం సమాహ్వయత్॥ 8-56-13(57810)
రాజన్కమలపత్రాక్ష ప్రధానాయుధవాహన।
వజ్రసంహననప్రఖ్య ప్రఖ్యాతబలపౌరుష॥ 8-56-14(57811)
ముష్టిక్లిష్టాంగులిభ్యాం చ వ్యాయతాభ్యాం మహద్ధనుః।
దోర్భ్యాం విస్ఫారయన్భాసి మహాజలదవద్భృశం॥ 8-56-15(57812)
శరవర్షైర్మహావేగైరమిత్రానభివర్షతః।
మదన్యం నానుపశ్యామి ప్రతివీరం తవాహవే॥ 8-56-16(57813)
రథద్విరదపత్త్యశ్వానేకః ప్రమథసే బహూన్।
మృగసంఘానివారణ్యే విభీర్భీమబలో హరిః॥ 8-56-17(57814)
మహతా రథఘోషేణ దివం భూమిం చ నాదయన్।
వర్షాంతే సస్యాం సూర్యో భాభిరాదీపయన్నివ॥ 8-56-18(57815)
సంస్పృశానః శరైః పూర్ణౌ తూణీ చాశీవిషోపమైః।
మయైవైకేన యుధ్యస్వ త్ర్యంబకేనాంధకో యథా॥ 8-56-19(57816)
ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా ప్రమథ్యైనం స పార్థివః।
కర్ణినా ద్రోణతనయం వివ్యాధ మలయధ్వజః॥ 8-56-20(57817)
మర్మభేదిభిరత్యుగ్రైర్బాణైరగ్నిశిఖోపమైః।
మర్మస్వభ్యహనద్ద్రౌణిః పాండ్యమాచార్యనందనః॥ 8-56-21(57818)
తతోఽపరాన్నవాంస్తూర్ణం నారాచాన్కంకవాససః।
గత్యా దశంయా సంయుక్తానశ్వత్థామాఽప్యవాసృజత్॥ 8-56-22(57819)
తానచ్ఛినత్తదా పాండ్యశ్చతుర్భిరపరైః శరైః।
చతురోఽభ్యాహనచ్చాశ్వానాశు తే వ్యసవోఽభవన్॥ 8-56-23(57820)
అథ ద్రోణసుతస్యేషూంస్తాంఛిత్త్వా నిశితైః శరైః।
ధనుర్జ్యాం వితతాం పాండ్యశ్చిచ్ఛేదాదిత్యతేజసః॥ 8-56-24(57821)
దివ్యం ధనురథాధిజ్యం కృత్వా ద్రౌణిరమిత్రహా।
ప్రేక్ష్య చాశు రథే యుక్తాన్నరైరన్యాన్హయోత్తమాన్॥ 8-56-25(57822)
తతః శరసహస్రాణి ప్రేషయామాస వై ద్విజః।
ఇషుసంబాధమాకాశమకరోద్దిశ ఏవ చ॥ 8-56-26(57823)
తతస్తానస్యతః సర్వాంద్రౌణేర్బాణాన్మహాత్మనః।
జానానోప్యక్షయాన్పాండ్యో శాతయత్పురుషర్షభః॥ 8-56-27(57824)
ప్రయుక్తాంస్తాన్ప్రయత్నేన ఛిత్త్వా ద్రౌణేరిషూనరిః।
చక్రరక్షౌ రణే తస్య ప్రాణుదన్నిశితైః శరైః॥ 8-56-28(57825)
అథ తల్లాఘవం దృష్ట్వా మండలీకృతకార్ముకః।
ప్రాస్యద్ద్రోణసుతో బాణాన్వృష్టిం పూషానుజో యథా॥ 8-56-29(57826)
అష్టావష్టగవాన్యూహుః శకటాని యదాయుధం।
అహ్నస్తదష్టభాగేన ద్రౌణిశ్చిక్షేప మారిష॥ 8-56-30(57827)
తమంతకమివ క్రుద్ధమంతకాలాంతకోపమం।
యే యే దదృశిరే రూపం విసంజ్ఞాః ప్రాయశోఽభవన్॥ 8-56-31(57828)
ఆచార్యపుత్రస్తాం సేనాం బాణవృష్ట్యా వ్యవీవృషత్।
పర్జన్య ఇవ ఘర్మాంతే వృష్ట్యా సాద్రిద్రుమాం మహిం॥ 8-56-32(57829)
ద్రౌణిపర్జన్యముక్తాం తాం బాణవృష్టిం సుదుఃసహాం।
వాయవ్యాస్త్రేణ స క్షిప్రం విద్ధ్వా పాండ్యాతిలోఽనదత్॥ 8-56-33(57830)
తస్య నానదతః కేతుం చందనాగురురూషితం।
మలయప్రతిమం ద్రౌణిశ్ఛిత్త్వాశ్వాంశ్చతురోఽహనత్॥ 8-56-34(57831)
సూతమేకేషుణా హత్వా మహాజలదనిఃస్వనం।
ధనుశ్ఛిత్త్వాఽర్ధచంద్రేణ తిలశో వ్యధమద్రథం॥ 8-56-35(57832)
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య ఛిత్త్వా సర్వాయుధాని చ।
ప్రాప్తమప్యహితం ద్రౌణిర్నాహనద్యుద్ధతృష్ణయా॥ 8-56-36(57833)
హతేశ్వరో దంతివరః సుకల్పిత--
సత్వరాభిసృష్టః ప్రతిశబ్దగో బలీ।
తమాద్రవద్ద్రౌణిశరాహతస్త్వరన్
జవేన కృత్వా ప్రతిహస్తిగర్జితం॥ 8-56-37(57834)
తం వారణం వారణయుద్ధకోవిదో
ద్విపోత్తమం పర్వతసానుసన్నిభం।
సంభ్యతిష్ఠన్మలయధ్వజస్త్వర--
న్యథాఽద్రిశృంగం హరిరున్నదంస్తథా॥ 8-56-38(57835)
స తోమరం భాస్కరరశ్మివర్చసం
బలాస్త్రసర్గోత్తమయత్నమన్యుభిః।
ససర్జ శీఘ్రం పరిపీడయన్గజం
గురోః సుతాయ ద్రవిడేశ్వరో నదన్॥ 8-56-39(57836)
మణిప్రవేకోత్తమవజ్రహాటకై--
రలంకృతం చాంశుకమాల్యమౌక్తికైః।
హతో మయాసీత్యసకృన్ముదా నద--
న్పరాభినద్ద్రౌణివరాంగభూషణం॥ 8-56-40(57837)
తదర్కచంద్రగ్రహపావకత్విషం
భృశాభిఘాతాత్పతితం విఘూర్ణితం।
మహేంద్రవజ్రాభిహతం మహాస్వనం
యథాఽద్రిశృంగం భరణీతలే తథా॥ 8-56-41(57838)
తతః ప్రజజ్వాల పరేణ మన్యునా'
పాదాహతో నాగపతిర్యథా తథా।
సమాదదే చాంతకదండసన్నిభా--
నిషూనమిత్రాంతకరాంశ్చతుర్దశ॥ 8-56-42(57839)
ద్విపస్య పాదాగ్రకరాన్స పంచభి--
ర్నృపస్య బాహూ చ శిరోఽథ చ త్రిభిః।
జఘాన పడ్భిః పడృతూపమత్విషః
స పాండ్యరాజానుచరాన్మహారథాన్॥ 8-56-43(57840)
సుదీర్ఘవృత్తౌ వరచందనోక్షితౌ
సువర్ణముక్తామణివజ్రభూషణౌ।
భుజౌ ధరాయాం పతితౌ నృపస్య తౌ
విచేష్టతుస్తార్క్ష్యహతావివోరగౌ॥ 8-56-44(57841)
శిరశ్చ తత్పూర్ణశశిప్రభాననం
సరోషతాంరాయతనేత్రమున్నసం।
క్షితావపి భ్రాజతి తత్సకుండలం
విశాఖయోర్మధ్యగతః శశీ యథా॥ 8-56-45(57842)
[స తు ద్విపః పంచభిరుత్తమేషుభిః
కృతః షడంశశ్చతురో నృపస్త్రిభిః।
కృతో దశాంశః కుశలేన యుధ్యతా
యథా హవిస్తద్దశ దైవతం తథా॥ 8-56-46(57843)
స పాదశో రాక్షసభోజనాన్బహూన్
ప్రదాయ పాండ్యోఽశ్వమనుష్యకుంజరాన్।
స్వధామివాప్య జ్వలనః పితృప్రియ--
స్తతః ప్రశాంతః సలిలప్రవాహతః]॥ 8-56-47(57844)
సమాప్తవిద్యం తు గురోః సుతం నృపః
సమాప్తకర్మాణముపేత్య తే సుతః।
సుహృద్వృతోఽత్యర్థమపూజయన్ముదా
జితే బలౌ విష్ణుమివామరేశ్వరః॥ ॥ 8-56-48(57845)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే షట్పంచాశోఽధ్యాయః॥ 56 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-56-10 పాండ్యః వ్యసూనకరోదితి ద్వయోః సంబంధః॥
8-56-13 అనుస్మృత్య హ్యాభీతవత్ ఇతి ఖ.పాఠః। అనుసృత్య హి భీతవత్ ఇతి క.ఙ.పాఠః॥
8-56-16 వర్షతః మత్ మత్తః॥
8-56-17 ప్రమథసే ప్రమథ్నాసి॥
8-56-20 మలయవత్ కృత్రిమో ధ్వజో యస్య।
మలయధ్వజ ఇతి ప్రవీరస్యైవ నామాంతరం వా॥
8-56-22 గత్యా దశంయా। ఉన్ముఖ్యభిముఖీ తిర్యఙ్ మందా గోమూత్రికా ధ్రువా।
స్ఖలిత యమకాక్రాంతా క్రుష్టేతీషుగతీర్విదుః। దశమీగతిస్తు శిరసా సహ దూరపాతినీ అతికుష్టానామ। తయా గత్యా॥
8-56-29 పూషానుజః పర్జన్యః॥
8-56-30 అష్టవృషభవాహ్యాని అష్టౌ శకటాని యాదయుధసంభారం ఊహుః వహంతి తత్సర్వం అహ్నోఽష్టమభాగేన యామార్ధేన క్షీణగిత్యర్థః॥
8-56-37 హతేశ్వరో యః కశ్చిత్ తం పాండ్యం॥
8-56-38 మలయధ్వజః పాప్డస్తం యదృచ్ఛయాగతం వారణం సమభ్యతిష్ఠత్॥
8-56-39 బలేన అస్త్రసర్గే య ఉత్తమో యత్నస్తేన మన్యునా చ తైః।
పరిపీడయన్ అంకుశేన కోపయన్॥
8-56-40 ద్రౌణేః వరాంగభూష కిరిటం॥
8-56-42 ఇషూన్ సమాదదే ద్రౌణిరితి శేషః॥
8-56-46 చతురః చతురంశః। ఏవం స గజో దశధాభక్తో యథా దశహవిష్కాయామిష్టౌ పిష్టపిండో దశధా క్రియతే తథేత్యర్థః॥
8-56-47 పాండ్యోఽశ్వాదీన్ పాదశః ప్రదాయ ఖండయిత్వా ప్రశాంతః ద్రౌణిబాణైరితి శేషః।
యథా స్వధాం ప్రేతశరీరరూపం హవిః ప్రాప్య పితృప్రియో జ్వలనః శ్మశానాగ్నిః జలేన శాంయతి తద్వదిత్యర్థః॥
8-56-48 సమాప్తవిద్యం సంయగాప్తవిద్యం। సమాప్తకర్మాణం కృతకృత్యం॥
8-56-56 షట్పంచాశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.